روشهای آموزشی معلمان: معرفی آموزش معلممحور و فنون سخنرانی
فعالیتهای آموزشی معلمان که برای کمک به یادگیری دانشآموزان انجام میشوند، روشهای آموزشی نام دارند. معلمان با اجرای این روشها، محیطهای مناسب یادگیری ایجاد میکنند و تلاش میکنند فعالیتهای یادگیری دانشآموزان را هدایت کنند. روشهای آموزشی متنوعی وجود دارد، اما یکی از دستههای پرکاربرد، روشهای آموزش معلممحور است که در این فصل به معرفی آن میپردازیم.
تعریف آموزش معلممحور
آموزش معلممحور به معنای آموزشی است که در آن فعالیتهای یادگیری عمدتاً توسط معلم هدایت میشود. در این روش، معلم نقش اصلی را در ارائه دانش و مدیریت فرایند یادگیری دانشآموزان یا دانشجویان دارد. به همین دلیل، این نوع آموزش به نامهای دیگری مانند آموزش هدایتشده توسط معلم نیز شناخته میشود. محبوبترین روش معلممحور، سخنرانی است که در ادامه به بررسی آن میپردازیم.
آموزش به کمک سخنرانی
سخنرانی شناختهشدهترین و پرکاربردترین روش آموزشی در جهان است. تحقیقات نشان داده است که حدود یک پنجم تا یک ششم زمان کلاسها به سخنرانی اختصاص دارد. در این روش، معلم به صورت کلامی محتوای درس را برای گروه یادگیرندگان ارائه میدهد و تلاش میکند انگیزه یادگیری را در آنها افزایش دهد.
تعریف روش سخنرانی
روش سخنرانی به فعالیتهایی گفته میشود که معلم به صورت کلامی و گروهی دانش و اطلاعات را ارائه میدهد. در این روش، معلم محتوا را سازماندهی کرده و در اختیار دانشآموزان قرار میدهد. همچنین این روش با نامهای تدریس نمایشی و یادگیری دریافتی نیز شناخته میشود.
فنون آموزش با روش سخنرانی
- بیان هدفهای آموزشی و آمادهسازی یادگیرندگان
بیان هدفها در آغاز درس کمک میکند دانشآموزان بدانند چه مطالبی را خواهند آموخت و چگونه این مطالب با دانش قبلی آنها مرتبط است. مرور درسهای گذشته یا طرح سوالات مرتبط میتواند یادگیرندگان را آماده کند. همچنین جلب علاقه و انگیزه دانشآموزان به درس از اهمیت بالایی برخوردار است. - استفاده از پیشسازماندهنده
پیشسازماندهندهها ابزارهایی هستند که پیش از آموزش جزئیات، مفاهیم کلی و سازمانیافتهای را به دانشآموزان ارائه میدهند تا یادگیری آسانتر شود. این روش به ویژه برای آموزش مطالب سازمانیافته بسیار مؤثر است. - ایراد سخنرانی
معلم باید سخنرانی خود را با مقدمه شروع کند، سپس مطالب را با مدارک و شواهد معتبر توضیح دهد و در نهایت سخنرانی را با نتیجهگیری مناسب به پایان برساند. - توضیح دادن
مهمترین ویژگی سخنرانی، توضیح دادن علتها، روابط میان مفاهیم و فرایندها است. به عنوان مثال، توضیح علت سردی هوا در زمستان و گرمی آن در تابستان. - شور و شوق و تحرک معلم
شور و اشتیاق معلم هنگام آموزش، اعتماد و احترام به دانشآموزان را منتقل میکند و باعث افزایش تمرکز و یادگیری آنها میشود. حرکات بدنی، تماس چشمی و تغییر لحن صدا از جمله رفتارهای مؤثر در این زمینه هستند. - گرمی و شوخطبعی
معلمان محبوب با گرمی رفتار و شوخطبعی، رابطه دوستانهای با دانشآموزان برقرار میکنند و فضای آموزشی را جذابتر میسازند. - یادداشتبرداری
تشویق دانشآموزان به یادداشتبرداری باعث فعال شدن آنها در کلاس و بهبود یادگیری میشود. یادداشتها باید خلاصه و سازمانیافته باشند تا تأثیر بهتری داشته باشند. همچنین معلم باید به دانشآموزان آزادی دهد که به دلخواه خود یادداشت بردارند.

