عوامل مؤثر بر تدریس: بررسی عوامل کلیدی موفقیت در فرآیند آموزش
گروههای هادی: شناخت ویژگیهای دانشآموزان و تأثیر آن بر تدریس
طبق نظر لاندگرن، معلم نمیتواند بدون در نظر گرفتن ویژگیهای دانشآموزان، برنامه درسی را طراحی و اجرا کند؛ زیرا افکار، اخلاق و رفتارهای اجتماعی دانشآموزان تحت اراده معلم نیست. البته این به معنای آزادی بیحد و حصر دانشآموزان نیست، بلکه معلم باید با توجه به علاقه، توانایی، تجربیات علمی و سطح شناختی هر دانشآموز، روش تدریس مناسب را انتخاب کند.
سیر تکاملی رشد جسمی و عقلانی دانشآموزان ثابت نیست و معلم میتواند با استفاده از روشهای سالم و اصولی، بازده کاری دانشآموزان را افزایش دهد و حتی رشد معنوی آنها را تسریع کند بدون آنکه به استحکام رشدشان آسیب بزند (پیاژه، ۱۳۶۷).
موقعیت اجتماعی دانشآموزان نیز از عوامل مهم در فرایند تدریس است. دانشآموزان در مسیر اجتماعی شدن به الگوهای سالم نیاز دارند تا بتوانند ساخت مطلوب «شدن» را در خود شکل دهند. والدین و معلمان اولین و مهمترین الگوهای مؤثر در شکلگیری شخصیت دانشآموزان هستند. با این حال، وجهه معلم نزد دانشآموزان ممکن است باعث پذیرش بیچون و چرای گفتههای وی شود که این امر مانع تفکر نقادانه و گفتوگو میشود و ایمان مبتنی بر اقتدار دیگران را جایگزین اعتقاد فردی دانشآموز میسازد.</p>
تعامل و تبادل اندیشه میان دانشآموزان در فرایند تدریس اهمیت دارد و موجب پرورش ذهنهای نقاد و تفکر منطقی میشود. در حوزه اصول اخلاقی نیز وضعیت مشابهی حاکم است؛ کودکان معمولاً خوب و بد را مطابق با اصول بزرگسالان میسنجند که این نوع اخلاق «اتکالی» یا مبتنی بر اطاعت از دیگران است و میتواند زمینهساز کجرفتاریها باشد. چنین اخلاقی دانشآموز را به سوی استقلال وجدان و اخلاق فردی سوق نمیدهد و او را از درک عمیق ارزشهای اساسی جامعه بازمیدارد (پیاژه، ۱۳۶۷). شناخت این مسائل به معلم در انتخاب روش مناسب تدریس کمک قابل توجهی میکند.
عوامل چهارچوب تدریس: تأثیر محیط و اهداف بر فرایند آموزشی
در این نگرش، معلم موظف است پیش از اجرای برنامه درسی، نتایج آموزشی را به شکل اهداف صریح و رفتاری تعیین کند و در فرایند تدریس از تقویتکنندههای مختلف برای یادگیری دانشآموزان استفاده کند. تغییر رفتار دانشآموزان در این رویکرد، به کنترل محیطی وابسته است؛ بنابراین معلم با دستکاری محیط و تقویتکنندهها، به شکلدهی رفتار دانشآموزان میپردازد.
ماهیت فرایند تدریس: محتوا، فعالیتها و منابع آموزشی
ماهیت فرایند تدریس شامل سه عنصر اصلی است: محتوا، فعالیتها و منابع و امکانات آموزشی. محتوا شامل اصول و مفاهیمی است که در قالب برنامه درسی ارائه میشود. دانشآموزان با مطالعه، تحلیل و تمرین محتوا، به تحقق اهداف آموزشی میرسند.

