آموزش مستقیم،فصل هیجدهم روانشناسی تربیتی،منبع آزمون آموزگاری ۱۴۰۲

آموزش معلم‌محور و آموزش مستقیم

علاوه بر روش سخنرانی که یکی از روش‌های آموزش معلم‌محور است، روش‌های دیگری نیز وجود دارد که عموماً تحت عنوان روش‌های آموزش مستقیم شناخته می‌شوند. اگرچه سخنرانی را می‌توان نوعی آموزش مستقیم در نظر گرفت، اما برخی از روانشناسان پرورشی و متخصصان آموزشی مانند روزنشاین، مایستر، سانتروک، کرو، کشانک، جنکینس، متکالف و وولفلک، سخنرانی را نوع خاصی از آموزش معلم‌محور می‌دانند و سایر روش‌های آموزش مستقیم را جداگانه طبقه‌بندی می‌کنند.

تعریف و ویژگی‌های آموزش مستقیم

اسنومن، مک‌کاون و بایلر فلسفه زیربنای آموزش مستقیم را این‌گونه بیان می‌کنند که اگر دانش‌آموزان یاد نمی‌گیرند، علت آن آموزش نامناسب معلمان است.

مویجس و رینالدز آموزش مستقیم را نوعی آموزش می‌دانند که معلم به صورت فعال محتوا را به کل کلاس منتقل می‌کند و برای آن ویژگی‌های زیر را برشمرده‌اند:

1. معلم به صورت فعال و مستقیم به همه دانش‌آموزان آموزش می‌دهد.
2. درس به خوبی سازماندهی شده، اهداف درس روشن بیان می‌شود، موضوع‌های اصلی تأکید شده و نکات مهم در پایان درس خلاصه می‌گردد.
3. موضوعات درسی در گام‌های کوچک ارائه می‌شوند تا هر موضوع به خوبی پیش از تدریس موضوع بعدی فهمیده شود.
4. معلم در آغاز درس‌های تازه از پیش‌سازمان‌دهنده‌ها استفاده می‌کند.

مراحل اصلی آموزش مستقیم (طبق اسلاوین)

1. بیان هدف‌های یادگیری و جلب نظر دانش‌آموزان: به دانش‌آموزان بگویید چه چیزی یاد خواهند گرفت و چه انتظاری از آن‌ها دارید؛ با بیان اهمیت درس، علاقه آن‌ها را تحریک کنید.
2. مرور پیش‌نیازها: آنچه دانش‌آموزان قبلاً خوانده‌اند و برای یادگیری موضوع تازه لازم است مرور شود.
3. ارائه مطالب جدید: موضوع تازه تدریس شود، اطلاعات لازم، مثال‌ها و مفاهیم به دانش‌آموزان ارائه گردد.
4. بررسی یادگیری: با طرح سؤال و دریافت پاسخ، اشکالات و کج‌فهمی‌ها شناسایی و اصلاح شوند.

انواع روش‌های آموزش مستقیم

کرو، کشانک، جنکینس و متکالف روش‌های آموزش مستقیم را به دو دسته کلی تقسیم کرده‌اند:

• روش‌های وابسته به پژوهش: شامل تمرین اساسی، تدریس آشکار و تدریس فعال
• روش‌های وابسته به نظریه یادگیری: شامل نظام آموزش مستقیم برای تدریس و خواندن (دیستار) و تدریس تسلطی
• تدریس آشکار: هفت مرحله — مرور کارهای قبلی، معرفی درس، ارائه درس، وارسی فهم، هدایت تمرین‌ها، بازخورد، تمرین مستقل
• تدریس فعال: شش مرحله — مرور درس‌های گذشته، وارسی تکالیف، ارائه درس، وارسی فهم، تمرین مستقل در کلاس، مرور
• نظام دیستار: بر اساس روانشناسی رفتارگرایانه (تمرین و تقویت) سه فعالیت مشترک دارد: تعیین فعالیت یادگیری، وارسی عملکرد، تقویت پاسخ‌های موفقیت‌آمیز.
• تدریس تسلطی: تاکید بر یادگیری در حد تسلط کامل.

نظرات موافق و مخالف درباره آموزش مستقیم

مخالفان، مانند برگ و کلاگ، معتقدند که آموزش مستقیم دانش‌آموزان را به‌عنوان ظرفی خالی می‌بیند که باید آن را پر کرد و این برخلاف نظریه یادگیری فعال است.

حامیان بر اساس پژوهش‌های کلاسی و آزمایشگاهی اثربخشی روش‌های آموزش مستقیم را اثبات کرده‌اند. به ویژه زمانی که معلمان نسبت به نیازهای دانش‌آموزان حساس باشند و آموزش خود را متناسب با ویژگی‌های آن‌ها انعطاف دهند، موفقیت تحصیلی حتمی است.

در کل، آموزش مستقیم برای تدریس اطلاعات و مهارت‌های دقیق و پایه‌ای، به ویژه برای دانش‌آموزانی با پیش‌زمینه محدود یا یادگیرندگان جوان و کندآموز، بسیار اثربخش است.

 برای دسترسی کامل به آزمون آنلاین هوش و استعداد معلمی” کلیک “کنید