طراحی آموزشی و اهمیت آن:
آموزش، فعالیت اصلی معلم است که هدفش کمک به یادگیری دانشآموزان است و این فعالیت نیازمند طراحی و برنامهریزی دقیق است. طراحی آموزشی یعنی انتخاب، تولید و برنامهریزی فعالیتهایی که یادگیرندگان را در یادگیری یاری میکند.
تعریف طراحی آموزشی:
طراحی آموزشی فرآیندی است که معلم در آن مشخص میکند چه چیزی، چگونه و به چه صورت آموزش داده شود و چگونه میزان یادگیری دانشآموزان سنجیده شود.
الگوهای طراحی آموزشی:
الگوهای طراحی آموزشی بر اساس نظریههای روانشناسی یادگیری به دو دسته تقسیم میشوند:
- طراحی آموزشی معلممحور:
در این الگو، معلم نقش اصلی را دارد و هدفها و روشها به دقت تعیین میشوند. - طراحی آموزشی یادگیرندهمحور:
در این رویکرد، معلم و دانشآموزان به صورت مشترک در تصمیمگیری درباره هدفها، محتوا و فعالیتها مشارکت دارند و هدفها کلیتر و انعطافپذیرتر هستند.
مراحل طراحی آموزشی معلممحور (الگوی عمومی آموزشی):
- فعالیتهای پیش از آموزش:
معلم هدفهای آموزشی را تعیین و ویژگیها و آمادگیهای اولیه دانشآموزان را بررسی میکند. اگر دانشآموزان نیاز به آمادگی بیشتر دارند، آموزش ترمیمی انجام میشود. - فعالیتهای ضمن آموزش:
معلم با توجه به هدفها و ویژگیهای دانشآموزان از روشها و فنون مختلف آموزشی مانند سخنرانی، بحث گروهی و آموزش فردی استفاده میکند. - فعالیتهای پس از آموزش:
معلم با استفاده از آزمونها و فعالیتهای عملی، میزان یادگیری دانشآموزان را میسنجد و ارزشیابی کامل انجام میدهد.
طراحی آموزشی یادگیرندهمحور (رویکرد سازندهگرایی):
- تصمیمگیری درباره هدفها، محتوا و روشها به صورت مشترک بین معلم و دانشآموزان صورت میگیرد.
- هدفها کلیتر و تاکید بیشتری بر فرآیند یادگیری و تفکر دانشآموز است.
- محیطهای یادگیری مناسب با توجه به علاقهها و تواناییهای فردی دانشآموزان طراحی میشود.
- یادگیری موضوعها به صورت یکپارچه و مرتبط انجام میشود؛ مثلاً در درس تاریخ، موضوعهایی مانند دموکراسی و انقلاب یا عدالت و بردهداری مطرح میشوند که به صورت مفهومی به هم مرتبطند.
- این روش کمک میکند تا دانشآموزان به جای یادگیری موضوعات جداگانه، درک عمیقتری از مسائل پیدا کنند.

