حافظه درازمدت چیست؟
حافظه درازمدت، مخزن اصلی نگهداری اطلاعات و تجربیاتی است که در طول زندگی میآموزیم و تا پایان عمر در ذهن ما باقی میماند. اطلاعاتی که ابتدا وارد حافظه حسی میشوند، در صورت توجه و تمرکز، به حافظه کوتاهمدت منتقل میگردند. سپس اگر این اطلاعات تکرار و مرور شوند و با دانش قبلی مرتبط شوند، وارد حافظه درازمدت میشوند.
فرآیند انتقال اطلاعات از حافظه کوتاهمدت به حافظه درازمدت نیازمند رمزگذاری است. منظور از رمزگذاری، تبدیل یا بازنمایی اطلاعات به شکلی انتزاعی و غیر از حالت اولیه است که موجب تثبیت آن در حافظه میشود.
انواع حافظه درازمدت
حافظه درازمدت به چند نوع تقسیم میشود که هر کدام عملکرد و ویژگیهای خاص خود را دارند. مهمترین انواع حافظه درازمدت عبارتند از:
حافظه بیانی (حافظه گزارهای)
این نوع حافظه شامل دانش بیانی است که میتوان آن را به صورت شفاهی یا کتبی بیان کرد. بیشتر مطالب آموزشی مدارس در قالب حافظه بیانی ذخیره میشوند. حافظه بیانی که به آن حافظه آشکار نیز گفته میشود، شامل دو بخش زیر است:
- حافظه معنایی: ذخیره معانی و دانش کلی درباره کلمات، مفاهیم و نمادها. مثلاً زمانی که جملهای را در کتاب میخوانیم و معنی آن را به یاد میآوریم، از حافظه معنایی استفاده میکنیم.
- حافظه رویدادی: مربوط به یادآوری رویدادها و تجربههای خاص همراه با جزئیات زمان و مکان است. مانند یادآوری ملاقات با دوستان در یک مهمانی یا خاطرات یک سفر.
هر دو نوع حافظه معنایی و رویدادی قابل بیان و آشکار هستند، اما حافظه رویدادی بیشتر به ثبت تجربیات حسی آنی میپردازد و حافظه معنایی دانش کلی و انتقالپذیر با زبان را ذخیره میکند.
حافظه غیربیانی (حافظه روندی)
برخلاف حافظه بیانی که نیازمند یادآوری فعال است، حافظه غیربیانی یا ضمنی بدون نیاز به آگاهی مستقیم عمل میکند. این نوع حافظه شامل موارد زیر است:
- حافظه کسب مهارت: مهارتهای عملی مانند نواختن ساز موسیقی یا ورزش که به صورت ناخودآگاه یاد گرفته و اجرا میشوند.
- حافظه واکنشهای هیجانی: پاسخهای غیرارادی به محرکهای محیطی، مانند احساس گرسنگی در ساعت خاص یا ترس هنگام مواجهه با خطر.
رابطه حافظه بیانی و غیربیانی
اگرچه حافظه بیانی و غیربیانی عملکردهای متفاوتی دارند، اما به هم وابسته هستند. مثلاً مسیری که ابتدا به صورت آگاهانه یاد گرفته شده (حافظه بیانی) با تمرین به رفتاری ناخودآگاه و عادت تبدیل میشود (حافظه غیربیانی).

