روش آموزش متقابل

روش آموزش متقابل یا آموزش دو جانبه، راهکاری مؤثر برای کسب مهارت‌های شناختی و فراشناختی مرتبط با خواندن و فهمیدن است. پالینسکار و براون، مبدعان این روش، معتقدند که می‌توان به کمک آن به دانش‌آموزان دارای مشکلات خواندن و فهمیدن کمک کرد تا بر این مشکلات غلبه کنند.

چهار راهبرد اصلی آموزش متقابل

این روش چهار راهبرد مهم را آموزش می‌دهد:

• سؤال کردن
• خلاصه کردن
• توضیح دادن و روشن ساختن نکات پیچیده
• پیش‌بینی رویدادهای آینده

نحوه اجرای آموزش متقابل

این روش به صورت گروهی اجرا می‌شود؛ معلم به همراه ۲ تا ۴ دانش‌آموز یک گروه تشکیل می‌دهند. روند کار به این صورت است که ابتدا معلم و دانش‌آموزان بخش‌هایی از متن را به صورت بی‌صدا می‌خوانند. سپس معلم راهبردهای خلاصه کردن، سؤال کردن، توضیح دادن و پیش‌بینی را روی متن پیاده می‌کند. بعد از آن، دانش‌آموزان بخش‌های بعدی را مطالعه کرده و یکی از آنها نقش معلم را بر عهده می‌گیرد. این روند تا زمانی که لازم باشد ادامه پیدا می‌کند.

در ابتدا ممکن است دانش‌آموزان در به‌کارگیری راهبردها ضعیف باشند؛ در این شرایط معلم نقش راهنما، ارائه سرنخ و تشویق را ایفا می‌کند.

نکات مهم برای یادگیرندگان

معلم از یادگیرندگان می‌خواهد به نکات زیر توجه کنند:

1. سؤال‌های مهم مرتبط با مطلب را طرح و توانایی پاسخ‌گویی به آن‌ها را بررسی کنند.
2. نکات اصلی مطلب را خلاصه کنند.
3. پیش‌بینی کنند نویسنده در قسمت‌های بعدی چه موضوعاتی را مطرح خواهد کرد.
4. نکات مبهم را شناسایی و تلاش کنند منظور نویسنده را درک کنند.

سپس معلم و دانش‌آموزان به نوبت متن را می‌خوانند و درباره آن بحث می‌کنند. معلم ابتدا راهبردها را اجرا کرده و سپس تدریجاً مسئولیت را به دانش‌آموزان واگذار می‌کند.

روش مطالعه مشارکتی

مراحل روش مطالعه مشارکتی

1. به صورت تصادفی (مثلاً با پرتاب سکه) تعیین کنید که چه کسی توضیح‌دهنده و چه کسی گوش‌دهنده باشد.
2. پس از مطالعه حدود ۵۰۰ تا ۶۰۰ کلمه، مطالعه را متوقف کنید.
3. توضیح‌دهنده خلاصه مطالب را بدون نگاه به متن برای گوش‌دهنده بیان می‌کند و باید نکات کلیدی و اساسی را در خلاصه خود بگنجاند.
4. توضیح‌دهنده در تصحیح و یادآوری خلاصه به گوش‌دهنده کمک می‌کند.

روش آموزش هم‌شاگردی

روش آموزش هم‌شاگردی شامل آموزش یک دانش‌آموز توسط دانش‌آموزی دیگر است. معمولاً دانش‌آموز آگاه‌تر، نقش معلم را بر عهده دارد، اما آموزش دو دانش‌آموز هم‌سطح نیز رایج است.

این روش متفاوت از آموزش متقابل است؛ زیرا آموزش هم‌شاگردی دو نفره است، ولی آموزش متقابل معمولاً گروهی (۲ تا ۴ نفر) همراه معلم انجام می‌شود.

مثال: معلم پس از تدریس یک مفهوم ریاضی، دانش‌آموزان را دو به دو تقسیم کرده تا هم آموزش دهند و هم آموزش ببینند. یکی مسئله حل می‌کند و دیگری پاسخ‌ها را بررسی و بازخورد می‌دهد.

این روش باعث درک بهتر محتوا، افزایش انگیزه و سرعت یادگیری می‌شود. نکته مهم اینکه، گاهی آموزش‌دهنده بیش از آموزش‌گیرنده از فرآیند یادگیری بهره می‌برد.

روش پرسیدن دو جانبه (پرسیدن متقابل)

این روش که توسط مانزو ابداع شده، به افزایش مهارت‌های فراشناختی و بهبود روش مطالعه کمک می‌کند.

مراحل روش پرسیدن دو جانبه

1. معلم هدف درس را توضیح می‌دهد: کمک به درک بهتر مطالب توسط شاگردان. سپس معلم و شاگردان به نوبت جمله‌ای را می‌خوانند و سؤال می‌پرسند؛ ابتدا شاگردان از معلم، سپس معلم از شاگردان.
2. معلم و شاگردان پاسخ‌ها را با استناد به متن مستدل می‌کنند.
3. معلم از شاگردان می‌خواهد سؤال‌های سطح بالا بپرسند و در این صورت از آنها تشویق می‌کند. اگر سؤال‌ها سطح پایین باشد، معلم صرفاً پاسخ می‌دهد.

جهت خرید سوالات تاریخ ادبیات دبیری زبان و ادبیات فارسی ” کلیک “ کنید 

جهت خرید سوالات دستور زبان و ادبیات دبیری  زبان فارسی ” کلیک “ کنید

چهت خرید سوالات عروض و قافیه دبیری زبان و ادبیات فارسی ” کلیک “ کنید