روش گردش عملی، فصل دهم فنون تدریس
روش گردش علمی یکی از روشهای مؤثر در آموزش است که به منظور مطالعه و شناخت جامعه طراحی میشود. این روش با توجه به اهداف آموزشی مشخص شده توسط معلم و دانشآموزان تنظیم میگردد. اولین نکته مهم در اجرای گردش علمی، توجه به ارزش، ظرفیت و کیفیت آن است تا مطمئن شویم که اهداف آموزشی به خوبی محقق میشوند.
انواع گردش علمی از نظر زمان
روش گردش علمی را میتوان بر اساس مدت زمان اجرا به چهار نوع اصلی تقسیم کرد:
- گردش علمی کوتاهمدت و سریع
در این نوع، یکی یا چند دانشآموز در طول یک ساعت تدریس انتخاب میشوند تا تجربهای عملی در خارج از کلاس کسب کنند. مثلاً برای پاسخ به سوالی مانند «درجه برودت برف چقدر است؟» یا «مساحت باغچه مدرسه چند متر مربع است؟» ممکن است دانشآموزان با وسایلی مثل بیل کوچک، دماسنج، متر نواری و دفتر به حیاط مدرسه بروند و به طور عملی مسئله را بررسی کنند. این فعالیت کوتاه مدت، ارتباط میان محیط کلاس و محیط واقعی را برقرار میکند.
- گردش علمی یک یا دو ساعتی
با برنامهریزی دقیق، میتوان در طول یک یا دو ساعت از محیط کلاس خارج شد و تحقیقات کوتاهمدت در محیط مدرسه یا اطراف آن انجام داد. برای مثال، دانشآموزان میتوانند گلها و گیاهان حیاط مدرسه و مناطق اطراف را بررسی و گزارشی تهیه کنند.
- گردش علمی روزانه
این نوع گردش شامل بازدیدهای کاملتر مانند بازدید از نمایشگاهها یا کارخانههاست. این تجربهها محیط مدرسه را به زندگی واقعی دانشآموزان پیوند میدهند و برای آنها بسیار آموزنده است. اما در مدارس متوسطه و پیشدانشگاهی ممکن است روند برنامههای مدرسه را مختل کند؛ بنابراین بهتر است در روزهای تعطیل برگزار شود.
- گردش علمی هفتگی و ماهانه
این نوع گردش علمی بیشتر در دورههای راهنمایی، دبیرستان و دانشگاه کاربرد دارد و معمولاً در مدارس ابتدایی کمتر دیده میشود. این فعالیتها فرصتهایی برای یادگیری عمیقتر و مستمر فراهم میکنند.
مراحل برنامهریزی گردش علمی (روش گردش عملی، فصل دهم فنون تدریس)
برای اجرای موفق گردش علمی، برنامهریزی باید در سه مرحله انجام شود:
الف) فعالیتهای قبل از گردش علمی
قبل از اجرای گردش، باید نکات مهمی در نظر گرفته شود تا دانشآموزان آماده باشند.
ب) فعالیتهای حین گردش علمی
معلم باید در طول اجرای گردش، رفتار و فعالیتهای دانشآموزان را به دقت نظارت و هدایت کند.
ج) فعالیتهای پس از گردش علمی
پس از بازگشت از گردش، دانشآموزان باید فعالیتهای علمی متنوعی در کلاس انجام دهند. این فعالیتها میتواند بسته به هدف محدود یا گسترده باشد و معمولاً در این مرحله یادگیری تثبیت و طبقهبندی میشود. بهترین روش برای این کار ارائه نتایج گردش علمی به صورت نگارش خلاقانه، داستان، شعر یا نمایشنامه است که نشاندهنده موفقیت فعالیت گردش علمی خواهد بود.
