مراحل رشد برونر چیست؟

مراحل رشد برونر یکی از مهم‌ترین مباحث روان‌شناسی تربیتی است که در دانشگاه فرهنگیان، آزمون استخدامی آموزش و پرورش، آزمون اصلح ماده ۲۸، دوره‌های ضمن خدمت فرهنگیان و آزمون‌های کارشناسی ارشد و دکتری علوم تربیتی مورد توجه قرار می‌گیرد. بسیاری از داوطلبان این سؤال را دارند که مراحل رشد برونر چیست؟ نظریه جروم برونر چه می‌گوید؟ تفاوت آن با نظریه پیاژه چیست و هر مرحله چه ویژگی‌هایی دارد؟

جروم برونر معتقد بود که یادگیری تنها به سن وابسته نیست، بلکه شیوه ارائه مطالب آموزشی مهم‌ترین عامل در یادگیری است. او بر این باور بود که هر مفهوم علمی را می‌توان در هر سنی آموزش داد، به شرط آنکه متناسب با سطح شناختی فراگیر ارائه شود.

در این مقاله، نظریه برونر، مراحل رشد شناختی، برنامه درسی مارپیچی، تفاوت آن با نظریه پیاژه و کاربرد این نظریه در آموزش و آزمون‌های فرهنگیان را به‌صورت کامل بررسی می‌کنیم.

جروم برونر کیست؟

جروم برونر (Jerome Bruner) روان‌شناس و نظریه‌پرداز برجسته آمریکایی، یکی از تأثیرگذارترین اندیشمندان حوزه روان‌شناسی شناختی و آموزش است. نظریه‌های او نقش مهمی در تحول نظام‌های آموزشی جهان داشته و امروزه نیز مبنای بسیاری از روش‌های تدریس، طراحی برنامه‌های درسی و آموزش معلمان است.

برونر معتقد بود یادگیری زمانی عمیق و ماندگار می‌شود که دانش‌آموز به‌صورت فعال در فرآیند یادگیری مشارکت داشته باشد و صرفاً دریافت‌کننده اطلاعات نباشد.

نظریه رشد شناختی برونر چیست؟

برونر معتقد بود انسان اطلاعات را در طول زندگی به سه شیوه مختلف در ذهن خود بازنمایی می‌کند. به همین دلیل نظریه او با عنوان نظریه بازنمایی شناختی نیز شناخته می‌شود.

برخلاف پیاژه که رشد ذهنی را به مراحل سنی تقسیم می‌کند، برونر اعتقاد داشت شیوه یادگیری اهمیت بیشتری نسبت به سن دارد و هر موضوع آموزشی را می‌توان با روش مناسب در هر مقطع سنی آموزش داد.

بر اساس نظریه برونر، یادگیری در سه مرحله انجام می‌شود:

• بازنمایی عملی (فعال)
• بازنمایی تصویری
• بازنمایی نمادی

مراحل رشد برونر کدام‌اند؟

مراحل رشد شناختی برونر شامل سه مرحله اصلی است که هر کدام روش خاصی برای پردازش اطلاعات دارند:

1. مرحله عملی (Enactive)
2. مرحله تصویری (Iconic)
3. مرحله نمادی (Symbolic)

این مراحل به‌صورت جدا از هم نیستند و حتی در بزرگسالی نیز ممکن است فرد از هر سه شیوه برای یادگیری استفاده کند.

مرحله اول؛ بازنمایی عملی (Enactive Representation)

مرحله عملی نخستین مرحله نظریه برونر است.

در این مرحله، کودک از طریق حرکت، لمس، تجربه مستقیم و انجام فعالیت محیط اطراف خود را می‌شناسد.

ویژگی‌های مرحله عملی

• یادگیری از طریق انجام دادن
• استفاده از حرکات بدن
• تجربه مستقیم
• یادگیری مهارت‌های عملی
• استفاده از وسایل واقعی

مثال

کودکی که برای اولین بار دوچرخه‌سواری را یاد می‌گیرد، از طریق تجربه عملی این مهارت را فرا می‌گیرد.

همچنین دانش‌آموز کلاس اولی که با استفاده از چینه یا مکعب‌های آموزشی مفهوم جمع و تفریق را یاد می‌گیرد، در مرحله عملی قرار دارد.

مرحله دوم؛ بازنمایی تصویری (Iconic Representation)

در این مرحله، اطلاعات از طریق تصاویر، نمودارها، فیلم، نقاشی و تجسم ذهنی درک می‌شوند.

کودک دیگر برای یادگیری همه مفاهیم نیاز به تجربه مستقیم ندارد و می‌تواند با مشاهده تصویر نیز مطالب را بیاموزد.

ویژگی‌های مرحله تصویری

• استفاده از تصاویر آموزشی
• یادگیری از طریق فیلم
• نمودار
• نقشه
• اشکال هندسی
• تجسم ذهنی

مثال

وقتی معلم چرخه آب را با استفاده از تصویر، فیلم یا پوستر آموزشی تدریس می‌کند، دانش‌آموز از بازنمایی تصویری استفاده می‌کند.

مرحله سوم؛ بازنمایی نمادی (Symbolic Representation)

مرحله نمادی آخرین مرحله نظریه رشد شناختی برونر است.

در این مرحله فرد می‌تواند مفاهیم را از طریق کلمات، زبان، اعداد، فرمول‌ها و نمادهای انتزاعی درک کند.

ویژگی‌های مرحله نمادی

• تفکر انتزاعی
• استدلال منطقی
• حل مسئله
• استفاده از زبان
• درک مفاهیم پیچیده

مثال

حل معادلات ریاضی، مطالعه کتاب‌های علمی، تحلیل متون ادبی و بحث درباره مفاهیم اخلاقی از نمونه‌های مرحله نمادی هستند.

جدول مراحل رشد برونر

تفاوت نظریه برونر و پیاژه چیست؟

یکی از مباحث مهم آزمون‌های استخدامی، تفاوت نظریه برونر و پیاژه است.

برنامه درسی مارپیچی برونر چیست؟

یکی از مهم‌ترین ایده‌های برونر، برنامه درسی مارپیچی (Spiral Curriculum) است.

در این روش، مفاهیم آموزشی از سال‌های ابتدایی به دانش‌آموز آموزش داده می‌شوند و همان مفاهیم در پایه‌های بالاتر دوباره تکرار می‌شوند، اما هر بار با عمق و پیچیدگی بیشتر.

برای مثال، مفهوم «کسر» ابتدا در دوره ابتدایی به‌صورت ساده آموزش داده می‌شود و در دوره متوسطه با مباحث پیشرفته‌تر مانند جبر و معادلات ترکیب می‌شود.

این روش باعث تثبیت یادگیری و درک عمیق‌تر مفاهیم می‌شود.

کاربرد نظریه برونر در آموزش و پرورش

امروزه نظریه برونر در بسیاری از حوزه‌های آموزشی مورد استفاده قرار می‌گیرد، از جمله:

• طراحی کتاب‌های درسی
• آموزش ابتدایی
• آموزش مفهومی ریاضی
• آموزش علوم
• آموزش زبان فارسی و زبان انگلیسی
• طراحی محتوای الکترونیکی
• آموزش معلمان
• برنامه‌ریزی آموزشی
• دانشگاه فرهنگیان
• تربیت معلم

بسیاری از روش‌های تدریس فعال که امروزه در مدارس اجرا می‌شوند، بر اساس دیدگاه‌های برونر طراحی شده‌اند.

نظریه برونر در آزمون استخدامی آموزش و پرورش و دانشگاه فرهنگیان

نظریه رشد شناختی برونر یکی از مباحث مهم درس روان‌شناسی تربیتی است و هر سال در آزمون‌های مختلف مورد سؤال قرار می‌گیرد، از جمله:

• آزمون استخدامی آموزش و پرورش
• آزمون اصلح ماده ۲۸
• آزمون دانشگاه فرهنگیان
• آزمون‌های ضمن خدمت فرهنگیان
• کارشناسی ارشد علوم تربیتی
• دکتری روان‌شناسی تربیتی

بنابراین، آشنایی با مراحل رشد برونر، ویژگی‌های هر مرحله، تفاوت آن با نظریه پیاژه و مفهوم برنامه درسی مارپیچی برای داوطلبان این آزمون‌ها ضروری است.

جمع‌بندی

مراحل رشد برونر یکی از مهم‌ترین نظریه‌های روان‌شناسی تربیتی است که بر شیوه بازنمایی اطلاعات تأکید دارد. بر اساس این نظریه، انسان اطلاعات را در سه مرحله عملی، تصویری و نمادی پردازش می‌کند. برونر همچنین معتقد است هر مفهوم آموزشی را می‌توان با روش مناسب در هر سنی آموزش داد و همین دیدگاه، پایه شکل‌گیری روش‌های نوین تدریس و برنامه درسی مارپیچی شده است. امروزه نظریه برونر در دانشگاه فرهنگیان، آزمون استخدامی آموزش و پرورش، دوره‌های ضمن خدمت و نظام آموزشی بسیاری از کشورها کاربرد گسترده‌ای دارد.

سوالات متداول درباره مراحل رشد برونر

مراحل رشد برونر چند مرحله است؟

نظریه رشد شناختی برونر شامل سه مرحله عملی (فعال)، تصویری و نمادی است.

مهم‌ترین تفاوت نظریه برونر و پیاژه چیست؟

برونر معتقد است هر مفهوم را می‌توان با روش مناسب در هر سنی آموزش داد، اما پیاژه یادگیری را بیشتر وابسته به مراحل رشد شناختی و سن افراد می‌داند.

برنامه درسی مارپیچی برونر چیست؟

برنامه درسی مارپیچی روشی است که در آن مفاهیم آموزشی در پایه‌های مختلف چندین بار تکرار می‌شوند، اما هر بار با سطحی عمیق‌تر و پیچیده‌تر آموزش داده می‌شوند.

نظریه برونر در چه آزمون‌هایی اهمیت دارد؟

این نظریه از مباحث مهم آزمون استخدامی آموزش و پرورش، آزمون اصلح ماده ۲۸، دانشگاه فرهنگیان، آزمون کارشناسی ارشد علوم تربیتی، دکتری روان‌شناسی و دوره‌های ضمن خدمت فرهنگیان است.

مطالعات بیشتر

ثبت‌نام آزمون کارشناسی ارشد علوم پزشکی ۱۴۰۵ به تعویق افتاد

ثبت‌نام ارشد بدون آزمون دانشگاه شهید رجایی ۱۴۰۵

تعیین تکلیف نیروهای حق‌التدریس آموزش و پرورش ۱۴۰۵

سایت استخدام پلاس با رویکردی متفاوت در حوزه آموزش، استخدام و به‌طور ویژه رتبه‌بندی فرهنگیان در خدمت شماست؛ برای مشاوره با پشتیبانی در ایتا در ارتباط باشید.