خلاصه فصل: نظریههای رشد شناختی ویگوتسکی و برونر
نظریه رشد شناختی ویگوتسکی
- ویگوتسکی تأکید ویژهای بر کنش متقابل میان یادگیرنده و محیط اجتماعی دارد. در این نظریه، جنبههای فرهنگی، تاریخی و اجتماعی در رشد شناختی بسیار مهم هستند.
- کارکردهای نخستین تواناییهای طبیعی و ناخودآموخته انسان هستند که به مرور به کارکردهای عالی ذهنی مانند تفکر و حل مسئله تبدیل میشوند.
- فرایند درونیسازی به معنای تبدیل تدریجی تجارب و فعالیتهای اجتماعی به فرایندهای ذهنی است که از طریق ابزارها و نشانهها انجام میشود.
- ویگوتسکی سه مرحله در رشد زبان معرفی میکند:
- گفتار اجتماعی (کنترل رفتار دیگران)
- گفتار خودمحورانه (صحبت با خود برای کنترل رفتار)
- گفتار درونی (جهتدهی به تفکر و رفتار)
- در کودکان، زبان و تفکر ابتدا به صورت دو فعالیت جداگانه شروع میشوند، اما در حدود دو سالگی به هم میپیوندند و به تفکر زبانی تبدیل میشوند.
- خودنظمدهی توانایی حل مسئله و تفکر مستقل است که در سه مرحله شکل میگیرد: فهم معنی اعمال، تمرین و استفاده از نشانهها برای تفکر.
- منطقه تقریبی رشد تفاوت بین توانایی فعلی کودک و توانایی بالقوهای است که میتواند با کمک دیگران به آن برسد.
- تکیهگاهسازی یعنی راهنمایی یادگیرنده از سطح دانستههای فعلی تا رسیدن به سطح یادگیری جدید، که مسئولیت آن به تدریج به خود کودک واگذار میشود.
- ویگوتسکی نسبت به پیاژه دید خوشبینانهتری به آموزش دارد و معتقد است آموزش میتواند رشد شناختی را تسریع کند.
نظریه رشد شناختی برونر
- برونر رشد شناختی را در سه مرحله میداند:
- مرحله حرکتی: بازنمایی رویدادها به صورت پاسخهای حرکتی
- مرحله تصویری (شمایلی): حفظ رویدادها به صورت تصاویر ذهنی
- مرحله نمادی: استفاده از زبان و علائم برای بازنمایی دانش
- این مراحل به ترتیب اتفاق میافتند و با مراحل پیاژه هممعنی هستند.
- برونر تأکید میکند یادگیری یک فرایند فعال است و یادگیرنده خود دانش را میسازد.
- او معتقد است سادهسازی و معنیدار کردن تجربههای یادگیری، نیاز ذاتی یادگیرنده است و مستلزم تشکیل مفاهیم و طبقات است.
- در برنامهریزی درسی، برونر برنامه درسی مارپیچی را پیشنهاد میدهد؛ یعنی تکرار موضوعها در سطوح پیچیدهتر در دورههای مختلف.
- مانند ویگوتسکی، برونر نیز دید خوشبینانهای نسبت به آموزش دارد و معتقد است با توجه به سطح شناختی کودک، میتوان هر موضوع قابل آموزش را به او یاد داد.
وجه اشتراک نظریههای ویگوتسکی و برونر
- هر دو بر نقش زبان و تعامل اجتماعی بین کودکان و بزرگسالان تأکید دارند.
- هر دو نظریه، یادگیری را یک فرایند فعال و مبتنی بر ساخت دانش میدانند.
پرسشها و تمرینها
- آیا نظریه برونر از لحاظ فرضهای رشد شناختی به نظریه ویگوتسکی نزدیکتر است تا پیاژه؟
- الف) صحیح
- ب) غلط
- ویگوتسکی تفاوت بین توانایی انجام کارها به تنهایی و انجام کارها با کمک را چه مینامد؟
- الف) قانون کلی رشد
- ب) منطقه تقریبی رشد
- پ) درونیسازی
- برنامه درسی مارپیچی برونر چیست؟
- الف) تکرار موضوعهای درسی با افزایش پیچیدگی
- ب) قرار دادن موضوعها به دنبال هم
- پ) تکرار موضوعهای یکسان پشت سر هم
- ت) عدم تکرار موضوعها
- مرحله تصویری برونر معادل کدام مرحله پیاژه است؟
- الف) حسی-حرکتی
- ب) عملیات عینی
- پ) پیش عملیاتی
- ت) عملیات صوری
- کودکانی که توانایی خودآموزی شناختی دارند، چه ویژگیای دارند؟
- الف) خودشان در حین یادگیری آموزش میدهند
- ب) به دیگران کمک میکنند
- پ) با خود صحبت میکنند
- ت) از راهبردهای شناختی و فراشناختی استفاده میکنند
- تفاوتها و شباهتهای نظریههای ویگوتسکی، برونر و پیاژه را توضیح دهید.
- مراحل سهگانه رشد شناختی در نظریه برونر را شرح دهید.
- نمونهای از آموزش با تکیهگاهسازی طراحی کنید.
- کاربردهای آموزشی نظریههای ویگوتسکی و برونر را بیان کنید.
اگر بخواهی میتوانم برای هر بخش هم عنوانهای فرعی مناسب برای سئو پیشنهاد بدهم یا متن را خلاصهتر کنم. نظر تو چیه؟
