تعریف یادگیری و تحلیل مفاهیم آن (مبانی نظری یادگیری)

یادگیری یکی از مهم‌ترین فرایندهای رشد و تحول انسان است. تصور کنید کودکی شش ساله پس از چند روز رفتن به مدرسه، به دلیل رفتار محبت‌آمیز معلمش به مدرسه علاقه‌مند می‌شود و حتی صبح‌ها زودتر از وقت معمول به مدرسه می‌رود. او به مادرش می‌گوید: «وقتی بزرگ شدم، می‌خواهم معلم شوم.» این همان یادگیری است که در او رخ داده است.

یا نوجوان دوازده ساله‌ای را در نظر بگیرید که با استفاده از آزمایشگاه زبان، لغات و مفاهیم جدید یک زبان خارجی را می‌آموزد و از پیشرفت خود رضایت دارد. همچنین دانش‌آموزی که مفهوم فیزیکی «گشتاور» را نمی‌فهمد، اما هنگام بازی با برادر کوچکش در پارک و بازی با الاکلنگ، ناگهان با محاسباتی که انجام می‌دهد این مفهوم را درک می‌کند. این نمونه‌ها همه نشان‌دهنده فرایند یادگیری در انسان هستند

یادگیری چیست؟

یادگیری فرایندی است که طی آن، موجود زنده از طریق تعامل با محیط خود، دانش و مهارت‌های جدید کسب می‌کند و رفتار او تغییر می‌یابد. این تغییر رفتار می‌تواند به صورت

• رفتار نهان:</strong> رفتارهای درونی و ذهنی مانند تفکر، احساس و تصور که به‌طور مستقیم قابل مشاهده نیستند.

روان‌شناسان رفتار را به دو دسته اصلی تقسیم کرده‌اند و برای اندازه‌گیری میزان یادگیری معمولاً رفتارهای آشکار را ملاک قرار می‌دهند.

ویژگی‌های کلیدی یادگیری

1. یادگیری یک فرایند است

فرایند یعنی مجموعه‌ای از رویدادها و تغییرات پویا، مستمر و بدون آغاز و پایان مشخص. یادگیری هم فرایندی است که به طور مداوم در تعامل فرد با محیط رخ می‌دهد. این تعامل باعث می‌شود فرد به محیط خود آشنا شود، بر آن تأثیر بگذارد یا خود را با آن سازگار کند.

2. یادگیری تغییر است

تغییر ناشی از یادگیری، نتیجه تجربه است. اما هر تغییری یادگیری نیست. تغییرات طبیعی مثل رشد و بلوغ، یا تغییرات موقت ناشی از خستگی، انطباق حسی، یا اثر داروها جز یادگیری محسوب نمی‌شوند.

3. یادگیری نسبتاً پایدار است

تغییرات موقت مانند خستگی یا انطباق حسی نباید با یادگیری اشتباه گرفته شوند. یادگیری به تغییرات پایدار گفته می‌شود که معمولاً به راحتی از بین نمی‌روند. البته ممکن است با گذشت زمان فراموش شوند یا با یادگیری جدید جایگزین شوند.

4. یادگیری شامل رفتار است

رفتار مجموعه‌ای از اعمال و حرکات فرد است که می‌تواند آشکار (قابل مشاهده) یا نهان (درونی) باشد. یادگیری اغلب منجر به کسب توانایی انجام رفتارهای مختلف می‌شود، اما ممکن است این توانایی‌ها مدتی درونی باقی بمانند و آشکار نشوند.

نتیجه‌گیری در زمینه مبانی نظری یادگیری

یادگیری فرایندی پیچیده و پویاست که با تغییرات پایدار در رفتار فرد یا موجود زنده همراه است. شناخت مفهوم یادگیری و ویژگی‌های آن به ما کمک می‌کند تا بهتر بتوانیم فرایند آموزش و پرورش را طراحی و ارزیابی کنیم.