یادگیری ،بخش اول روانشناسی تربیتی ،منبع آزمون آموزگاری1402

تعریف یادگیری،بخش اول روانشناسی تربیتی

یادگیری مفهومی گسترده دارد و می‌توان آن را به شکل‌های مختلفی تعریف کرد. یادگیری شامل کسب دانش و اطلاعات، عادات مختلف، مهارت‌های متنوع و روش‌های گوناگون حل مسئله است. همچنین یادگیری به‌عنوان فراگیری رفتارها و اعمال مفید و پسندیده یا حتی کسب رفتارهای مضر و ناپسند نیز تعریف شده است.

مهم‌ترین و معروف‌ترین تعریف یادگیری چنین است:
یادگیری فرایند ایجاد تغییر نسبتاً پایدار در رفتار یا توان رفتاری است که حاصل تجربه باشد. این تغییر نباید موقتی باشد و نمی‌توان آن را به وضعیت‌های گذرا مثل بیماری، خستگی یا مصرف دارو نسبت داد.

ویژگی‌های کلیدی این تعریف عبارتند از:

1. وجود تغییر
2. تغییر نسبتاً پایدار
3. تغییر در توان رفتاری
4. تغییر ناشی از تجربه

تعریف پرورش

پرورش به فرایند منظم و مستمری گفته می‌شود که هدف آن هدایت رشد جسمانی، روانی و به طور کلی رشد همه‌جانبه شخصیت فرد است. این فرایند به کسب دانش، ارزش‌ها و هنجارهای اجتماعی کمک می‌کند و استعدادهای فرد را شکوفا می‌سازد.

بر اساس این تعریف، نظام پرورشی موفق علاوه بر کمک به شکوفایی استعدادهای ذاتی، فرد را به عنوان یک انسان آگاه، متعهد به ارزش‌های جامعه و دارای نگرش جهانی پرورش می‌دهد.
هدف اصلی مدارس و مؤسسات آموزش عالی، پرورش چنین افرادی است.

تعریف و موضوع روانشناسی پرورشی

روانشناسی پرورشی (یا روانشناسی تربیتی) شاخه‌ای از روانشناسی است که هدف آن کمک به پرورش‌دهندگان در مواجهه با مسائل آموزش و پرورش است. این رشته به مطالعه جنبه‌های روانشناسی مرتبط با آموزش و یادگیری می‌پردازد.

از آنجا که آموزش و پرورش حوزه‌ای گسترده است، روانشناسی پرورشی نیز در ابتدا تقریباً تمام موضوع‌های روانشناسی را در بر می‌گرفت؛ از جمله رشد، تفاوت‌های فردی، احساس و ادراک، انگیزش، شخصیت، تفکر و…

با تخصصی‌تر شدن رشته‌های روانشناسی، دامنه روانشناسی پرورشی محدودتر شد و اکنون عمدتاً بر مطالعه ویژگی‌های یادگیرندگان، فرایند یادگیری و آموزش متمرکز است.
به گفته فتسکو و مککلور (۲۰۰۵)، روانشناسی پرورشی شاخه‌ای است که با یادگیری انسان و آموزش سروکار دارد و به سؤال‌هایی درباره ماهیت یادگیری، ویژگی‌های یادگیرندگان، آموزش مؤثر و تأثیر شرایط کلاس درس بر یادگیری می‌پردازد.

اگرچه روانشناسی پرورشی اصول روانشناسی را در محیط‌های آموزشی به کار می‌بندد، برخی درباره مستقل بودن این شاخه علمی اختلاف نظر دارند.

دانش آموزشگری در زمینه یادگیری ،بخش اول روانشناسی تربیتی

دانش آموزشگری به معنای شناخت چگونگی ارائه مطالب به گونه‌ای است که برای یادگیرندگان قابل درک باشد و همچنین دانش شناخت عواملی است که یادگیری موضوعات مختلف را آسان یا دشوار می‌کنند.

هرچند دانش محتوا و دانش آموزشگری به هم نزدیک‌اند، اما متفاوت هستند.
برای مثال:

• دانش محتوا: شناخت موضوعی مانند دلایل انقلاب اسلامی ایران
• دانش آموزشگری: دانستن چگونگی آموزش این موضوع به دانش‌آموزان به طوری که آن را بفهمند

ولفلک (۲۰۱۳) دانش آموزشگری را نوعی دانش ویژه معلمی می‌داند که در آن تسلط بر محتوای علمی با دانش چگونگی آموزش و تطبیق آن با تفاوت‌های فردی ترکیب می‌شود.

اگن و کاوچاک (۲۰۰۹) برای نشان دادن اهمیت دانش آموزشگری مثال زیر را زده‌اند:
فرض کنید می‌خواهید ضرب اعداد کسری را به دانش‌آموزان کلاس پنجم آموزش دهید. این موضوع دشواری‌هایی دارد، زیرا برخلاف ضرب اعداد صحیح که حاصل معمولاً بزرگتر است، ضرب اعداد کسری معمولاً حاصل کوچکتری دارد؛ مثلاً ضرب دو عدد کسری کمتر از هر کدام از آن‌هاست.