بخش ارزشیابی،فصل بیست و دوم روانشناسی تربیتی،منبع آزمون آموزگاری 1402

انواع ارزشیابی آموزشی

۱. ارزشیابی آغازین (سنجش آغازین)

• تعریف: ارزشیابی که در آغاز درس و پیش از شروع آموزش انجام می‌شود.
• هدف‌ها:
  1. بررسی تسلط یادگیرندگان بر دانش و مهارت‌های پیش‌نیاز درس تازه.
  2. تعیین میزان یادگیری قبلی دانش‌آموزان از محتوای درس تازه.
• روش‌ها:
  • آزمون رفتارهای ورودی: برای سنجش آمادگی اولیه و مهارت‌های پیش‌نیاز.
  • آزمون جایابی (پیش‌آزمون): سنجش میزان اطلاعات یادگیرندگان از مطالب درس.
• کاربرد:
  • در صورت نبود آمادگی کافی، معلم باید نواقص قبلی را جبران کند.
  • اگر بخشی از درس قبلاً آموخته شده، ممکن است معلم برنامه درس را تغییر دهد (مثلاً حذف بخش‌های آموخته شده یا ارائه مطالب پیشرفته‌تر).

۲. ارزشیابی تکوینی (فرایندی)

• تعریف: ارزشیابی در طول دوره آموزش برای کشف مشکلات یادگیری و نواقص آموزش.
• هدف: امکان رفع مشکلات یادگیری و بهبود روش تدریس پیش از ادامه آموزش.
• روش:
  • اجرای آزمون‌های مختصر و دقیق پس از هر واحد درسی با هدف بررسی یادگیری اهداف آموزشی آن واحد.
• کاربرد:
  • شناسایی اهدافی که دانش‌آموزان موفق یا ناموفق بوده‌اند.
  • اطلاع معلم از مشکلات آموزشی و رفع آنها قبل از شروع واحد بعدی.

۳. ارزشیابی تشخیصی

• تعریف: ارزیابی برای تشخیص دقیق مشکلات یادگیری که با روش‌های معمول قابل رفع نیستند.
• کاربرد:
  • زمانی که مشکلات خاص و مکرر دانش‌آموزان با روش‌های اصلاحی عادی حل نمی‌شود.
  • مثلاً دانش‌آموزی که مرتب در ریاضی شکست می‌خورد و نیاز به بررسی علت‌های ریشه‌ای دارد.
• تفاوت با ارزشیابی تکوینی:
  • تشخیصی برای مشکلات عمیق و ریشه‌ای، تکوینی برای مشکلات ساده و قابل رفع در طول آموزش.

۴. ارزشیابی تراکمی (مجموعی)

• تعریف: ارزشیابی پایان دوره آموزشی برای تعیین مجموع آموخته‌های دانش‌آموزان.
• هدف:
  • نمره‌دهی به دانش‌آموزان و قضاوت درباره اثربخشی آموزش معلم.
• ویژگی:
  • معمولاً در پایان دوره آموزش انجام می‌شود و به آن ارزشیابی پایانی نیز گفته می‌شود.