سبک‌های یادگیری: معرفی، انواع و ویژگی‌ها

سبک یادگیری به معنای رویکرد شخصی هر فرد در یادگیری، حل مسئله و پردازش اطلاعات است؛ یعنی روشی که یادگیرنده ترجیح می‌دهد به وسیله آن یاد بگیرد. برخی روانشناسان تربیتی مانند وولفلک، اصطلاح «ترجیحات یادگیری» را به جای سبک یادگیری پیشنهاد می‌کنند و آن را این‌گونه تعریف می‌کنند:
راه‌های مورد علاقه و پسند فرد برای مطالعه و یادگیری، مانند استفاده از تصاویر به جای متن‌های نوشتاری، همکاری با دیگران به جای کار فردی، یا یادگیری در محیط‌های ساختارمند به جای محیط‌های غیرساختارمند.

ما نیز معتقدیم که سبک‌های یادگیری همان ترجیحات فردی هستند؛ بنابراین در این متن، اصطلاحات «سبک یادگیری» و «ترجیحات یادگیری» را معادل به کار برده‌ایم. نکته مهم این است که برخلاف هوش و استعداد که توانایی هستند، سبک یادگیری یک توانایی نیست بلکه روشی است که یادگیرنده با آن یاد می‌گیرد، نه میزان موفقیت یا توانایی یادگیری.

تفاوت سبک‌های یادگیری در میان دانش‌آموزان

دانش‌آموزان با هوش مشابه، معمولاً برخورد و تفکر متفاوتی نسبت به تکالیف و موضوعات درسی دارند. بسیاری از این تفاوت‌ها ناشی از سبک‌های شناختی یادگیری است که یادگیرنده کنترل آگاهانه‌ای بر آن ندارد.

اصطلاح سبک شناختی به روش پردازش اطلاعات توسط یادگیرنده اشاره دارد. اگرچه برخی نظریه‌پردازان سبک شناختی و سبک یادگیری را از هم جدا می‌دانند، اما اکثر روانشناسان این دو را معادل هم می‌دانند. کسیدی یکی از پژوهشگران این حوزه، سبک شناختی را جزئی از مهم‌ترین اجزای سبک یادگیری می‌داند. بنتهام نیز سبک شناختی را زیرساخت سبک یادگیری معرفی کرده است، در حالی که سبک یادگیری بیشتر وجه عملی و کاربردی برای معلمان دارد.

انواع سبک‌های یادگیری

سبک‌های یادگیری بسیار متنوع هستند اما معمولاً در سه دسته اصلی طبقه‌بندی می‌شوند:

• سبک‌های شناختی: نحوه ادراک، یادآوری و حل مسئله
• سبک‌های عاطفی: ویژگی‌های شخصیتی مانند پشتکار، همکاری یا استقلال و پذیرش تقویت‌کننده‌ها
• سبک‌های فیزیولوژیکی: واکنش‌های زیست‌شناختی فرد به محیط، مثل ترجیح مطالعه در روز یا شب، محیط گرم یا سرد، یا انتخاب روش یادگیری مثل شنیدن سخنرانی، خواندن متن یا انجام کارهای عملی

از این سه دسته، سبک‌های شناختی بیشترین توجه را به خود جلب کرده و از اهمیت بالاتری برخوردار هستند.

سبک‌های یادگیری شناختی

سبک‌های یادگیری شناختی بسیار متنوع‌اند که مهم‌ترین آنها عبارتند از:

۱. سبک‌های وابسته به زمینه و نابسته به زمینه

افرادی که سبک یادگیری آنها وابسته به زمینه است، معمولاً محرک‌ها را به سختی از زمینه‌های اطرافشان جدا می‌کنند و ادراکشان تحت تأثیر تغییرات محیطی قرار می‌گیرد. اما افراد نابسته به زمینه، می‌توانند محرک‌ها را از زمینه‌ها جدا کنند و تغییرات محیطی کمتر بر ادراک آنها اثر می‌گذارد. به این ترتیب، وابستگی یا عدم وابستگی به زمینه، نشان‌دهنده میزان توانایی افراد در تمرکز بر جنبه‌های مهم یک موقعیت و نادیده گرفتن عناصر مزاحم است.

۲. سبک‌های تکانشی و تأملی

یادگیرندگان تکانشی سریع عمل می‌کنند اما معمولاً اشتباهات بیشتری دارند، در حالی که یادگیرندگان تأملی کندتر عمل می‌کنند اما اشتباهات کمتری مرتکب می‌شوند. به عبارتی، یادگیرندگان تکانشی معمولاً با اولین پاسخ به سؤال‌ها واکنش نشان می‌دهند و سرعت برایشان مهم‌تر است، اما یادگیرندگان تأملی ترجیح می‌دهند زمان بگذارند و پاسخ درست ارائه کنند.

مطالعات گود و برافی نشان می‌دهد که سرعت پاسخ‌دهی به تنهایی معیار مناسبی نیست؛ برخی افراد سریع و درست پاسخ می‌دهند چون در موضوع تسلط دارند، و برخی کند و نادرست چون دانش کافی ندارند.

سنجش سبک تکانشی و تأملی

این سبک‌ها معمولاً با آزمون «همتایابی شکل‌های آشنا» ارزیابی می‌شوند. در این آزمون، آزمون‌شونده باید شکل مشابه نمونه را از میان گزینه‌ها انتخاب کند. زمان پاسخ‌دهی و تعداد اشتباهات به‌عنوان معیارهای سنجش ثبت می‌شوند.

نتیجه‌گیری

شناخت و به کارگیری سبک‌های یادگیری می‌تواند به معلمان و یادگیرندگان کمک کند تا روش‌های مؤثرتری برای آموزش و یادگیری انتخاب کنند و فرآیند یادگیری را بهینه کنند.

جهت خرید سوالات مفاهیم و حوزه جامعه شناسی ازمون دبیری مطالعات اجتماعی ” کلیک “ کنید