محاسن ومحدودیت روش اکتشافی،فصل دهم فنون تدریس از سری منابع آزمون آموزگاری ۱۴۰۲

محاسن روش اکتشافی

• افزایش فهم مطلب: برونر و همکارانش معتقدند که این روش باعث می‌شود موضوع درس برای دانش‌آموزان قابل فهم‌تر شود.
• کاهش فراموشی: یادگیری از طریق اکتشاف فراموشی را به حداقل می‌رساند.
• تقویت یادگیری عمیق: این روش به دانش‌آموزان کمک می‌کند تا از سطوح ابتدایی به سطوح بالاتر دانش برسند.
• پرورش شهود و اعتماد به نفس: یادگیری اکتشافی باعث افزایش درک شهودی و اعتماد به نفس دانش‌آموزان می‌شود.
• انگیزه درونی: یادگیری اکتشافی انگیزه درونی دانش‌آموزان را برای ادامه فعالیت‌های یادگیری افزایش می‌دهد.
• استقلال و خودپاداشی: دانش‌آموزان استقلال بیشتری در یادگیری پیدا می‌کنند و یادگیری برایشان پاداشی درونی دارد.
• تقویت بینش و حافظه: روش اکتشافی باعث تقویت بینش در موضوعات مختلف و افزایش توانایی به یاد سپردن و به‌کارگیری به موقع مطالب می‌شود.

محدودیت‌های روش اکتشافی

• اسکینر معتقد است: این روش نمی‌تواند راه‌حل کامل مسائل آموزشی باشد.
• ضرورت آموزش یکپارچه: هر جامعه نیاز دارد مردمش را به مهارت‌ها و دانش‌های مشخصی مجهز کند که آموزش رسمی این کار را بر عهده دارد.
• نمی‌توان همه چیز را خودشان کشف کنند: برای دانش‌آموزان امکان‌پذیر نیست که همه دانش‌ها را شخصاً کشف کنند، و فلسفه تعلیم و تربیت نیز این را نمی‌خواهد.
• صرفه‌جویی در زمان: متفکران بزرگ از یافته‌های گذشته استفاده می‌کنند و دوباره کشف کردن همه چیز منطقی نیست.
• خطر دادن اهمیت بیش از حد به اکتشاف: تأکید زیاد روی اکتشاف و تفکر برای همه دانش‌آموزان مناسب نیست و می‌تواند مضر باشد.
• مشکل نقش معلم: معلم باید مشخص کند که آیا خودش موضوع را می‌داند یا وانمود می‌کند که نمی‌داند و دانش‌آموزان باید خودشان کشف کنند؛ هر دو حالت چالش‌هایی دارد.
• چالش کلاس‌های همگن: سخت است که همه دانش‌آموزان با توانایی‌های متفاوت به یک سطح از کشف دانش برسند و دانش‌آموزان ضعیف و قوی را هم‌زمان به پیش ببریم.

نکته مهم:

برای دانش‌آموزان خردسال و ضعیف، بهتر است یادگیری اکتشافی هدایت‌شده و با توضیح مستقیم اصول و مفاهیم انجام شود چون آن‌ها تجربه و حوصله لازم را ندارند، اما در دوره‌های بالاتر این روش باعث رضایت و انگیزه بیشتر می‌شود.