نظریه شرطی سازی کنشگر،فصل پنجم روانشناسی تربیتی،منبع آزمون آموزگاری ۱۴۰۲

نظریه شرطی‌سازی کنشگر اسکینر

اسکینر روانشناس آمریکایی است که نظریه شرطی‌سازی کنشگر را مطرح کرد. این نظریه مکمل نظریه ثرندایک است اما تفاوت‌هایی دارد:

• در شرطی‌سازی ثرندایک، یادگیرنده با آزمون و خطا پاسخ می‌دهد و سپس تقویت می‌شود.
• در شرطی‌سازی اسکینر، یادگیرنده را به انجام خرده‌رفتارهایی هدایت می‌کند که به پاسخ نهایی ختم می‌شوند (روش شکل‌دهی).

رفتار پاسخگر و رفتار کنشگر

• رفتار پاسخگر: رفتارهای بازتابی، غیرارادی و تحت تأثیر محرک‌های محیطی (مثل بزاق دهان کودک هنگام دیدن لیمو).
• رفتار کنشگر: رفتارهای ارادی و فعال که جاندار بر محیط خود اعمال می‌کند (مثل برداشتن صندلی برای رسیدن به خوراکی).

تقویت رفتار کنشگر

• تقویت مثبت: پس از رفتار، رویداد مطلوبی (مثلاً غذا یا پول) داده می‌شود و رفتار قوی‌تر می‌شود.
• تقویت منفی: پس از رفتار، محرک نامطلوب حذف می‌شود (مثلاً قطع شوک الکتریکی) و رفتار قوی‌تر می‌شود.

تنبیه رفتار کنشگر

• تنبیه موجب کاهش احتمال بروز رفتار می‌شود.
• تنبیه معمولاً ارائه محرک نامطلوب یا حذف تقویت‌کننده مثبت است.
• تنبیه به معنی «منفی» نیست، بلکه به معنی کاهش رفتار است.

مقایسه شرطی‌سازی پاسخگر و شرطی‌سازی کنشگر

کاربرد نظریه اسکینر

نظریه شرطی‌سازی کنشگر در زمینه‌های مختلف کاربرد دارد، از جمله:

• رفتاردرمانی برای مشکلات روانی
• اصلاح رفتارهای ناسازگار در بزهکاران و افراد عقب‌مانده ذهنی
• آموزش و اصلاح رفتارهای تحصیلی و اجتماعی در مدارس
• بهبود عملکرد در سازمان‌ها و نهادهای قانونی

اگر بخواهید، می‌توانم بخش‌های خاصی را دقیق‌تر یا به زبان ساده‌تر توضیح بدهم!

جهت خرید سوالات دستور زبان و ادبیات دبیری  زبان فارسی ” کلیک “ کنید

جهت خرید سوالات تاریخ ادبیات دبیری زبان و ادبیات فارسی ” کلیک “ کنید