مراحل انجام پژوهش در روانشناسی پرورشی
هر چند انجام پژوهش فعالیتی انعطافپذیر است و مراحل آن تا حدی به رویکرد پژوهشگر و ابتکار عمل او بستگی دارد، اما معمولاً پژوهشها از گامهایی مشخص تشکیل میشوند که به عنوان مراحل انجام پژوهش شناخته میشوند.
آغاز پژوهش با سؤال یا مسئله
در پژوهشهای روانشناسی پرورشی، معمولاً یک سؤال یا مسئله خاص آغازگر پژوهش است. برای مثال:
- آیا پاداش دادن به پاسخهای درست دانشآموزان، تأثیری بر یادگیری آنها دارد؟
- آیا مطالعه مشارکتی مؤثرتر از مطالعه فردی است؟
پس از تعیین سؤال یا مسئله، پژوهشگر بر اساس دانش و نظریههای موجود و نتایج پژوهشهای مشابه، به طرح فرضیه میپردازد.
فرضیه و نقش آن
فرضیه حدسی علمی است که صحت یا عدم صحت آن پس از جمعآوری دادهها و تحلیل آنها مشخص میشود. برای مثال، فرضیهای مانند:
«تقویت پاسخهای درست دانشآموزان به سؤالهای معلم باعث افزایش یادگیری آنان میشود.»
جمعآوری دادهها و روش پژوهش
مرحله بعدی، جمعآوری دادهها است که با استفاده از روش پژوهش انجام میشود. روش پژوهش نقشه و نحوه جمعآوری اطلاعات لازم برای آزمون فرضیه را مشخص میکند.
تحلیل دادهها و تأیید یا رد فرضیه
پس از جمعآوری دادهها و تحلیل آنها:
- اگر نتایج فرضیه را تأیید کنند و در پژوهشهای مشابه نیز حمایت شوند، فرضیه به قانون علمی تبدیل میشود.
- اگر نتایج فرضیه را تأیید نکنند و روش پژوهش نیز درست باشد، فرضیه رد شده و فرضیه جدیدی مطرح میشود تا مراحل دوباره تکرار شود.
اصل قانون و نظریه علمی در روانشناسی پرورشی
قانون علمی چیست؟
قانون علمی بیان رابطه تأیید شده بین دو یا چند متغیر است. به عبارتی، اگر رابطهای بین متغیرها از نظر علمی اثبات شود، آن رابطه قانون علمی محسوب میشود.
مثال از قانون علمی در روانشناسی پرورشی:
«وقتی دانشآموزان بسیار مضطرب هستند، عملکرد تحصیلی آنها کاهش مییابد.»
نظریه علمی چیست؟
نظریه علمی ترکیبی از قوانین و دانشهای مختلف است که با نظم دادن به آنها، چارچوبی کلی و جامع برای تبیین پدیدهها فراهم میکند. بدون نظریه، علم تنها مجموعهای از قوانین پراکنده است.
نظریهها:
- دیدگاه پژوهشگر درباره جنبههای مهم یادگیری را روشن میکنند؛
- دانشهای مختلف را خلاصه و سازماندهی میکنند؛
- دلایل و چرایی یادگیری را تبیین میکنند.
نقش نظریههای یادگیری برای معلمان
نظریههای یادگیری:
- راهنمای پژوهش و منبع تشویق تفکر علمیاند؛
- دانش مربوط به یادگیری را خلاصه و نظم میدهند؛
- به فهم بهتر فرآیند یادگیری و بهبود روشهای آموزشی کمک میکنند.
اهمیت نظریهها و قوانین برای تصمیمگیری معلمان
باورها و دانش معلمان نقش مهمی در تصمیمات آموزشی آنها دارند. پژوهشها نشان دادهاند که باورهای معلمان درباره یادگیری دانشآموزان و خودشان بهعنوان معلم، تأثیر قابل توجهی بر عملکردشان دارد.
بنابراین:
- نظریهها و قوانین علمی میتوانند به معلمان کمک کنند تا تصمیمات بهتری در آموزش و اداره کلاس بگیرند.
- اصول مربوط به اداره کلاس، ابزارهایی برای مدیریت مشکلات رفتاری ارائه میدهند.
- نظریههای مرتبط با انضباط کلاس راهکارهای نوآورانه و پیشبینیهای مفیدی در اختیار معلم قرار میدهند.
جمعبندی
یکی از فواید مهم قوانین و نظریههای علمی، ارائه رهنمودهای کاربردی برای معلمان در زمینه آموزش و کلاسداری است که به بهبود کیفیت تدریس و یادگیری کمک میکند.
جهت خرید سوالات سبک شناسی دبیری زبان و ادبیات فارسی ” کلیک “ کنید
جهت خرید سوالات زبان فارسی نگارش و ویرایش دبیری زبان فارسی ” کلیک “ کنید
