مراحل رشد شناختی،فصل چهارم روانشناسی تربیتی،منبع آزمون آموزگاری ۱۴۰۲

مراحل رشد شناختی در نظریه برونر

برونر مانند پیاژه و ویگوتسکی مراحل رشد شناختی را به سه مرحله اصلی تقسیم می‌کند:

1. مرحله حرکتی (بازنمایی عملی)

• در این مرحله کودکان تجربه‌ها را به صورت اعمال و پاسخ‌های حرکتی بازنمایی می‌کنند.
• کودکان خردسال نمی‌توانند مکان‌ها را کلامی توضیح دهند اما می‌توانند فردی را به آنجا راهنمایی کنند.
• دانش حرکتی مثل راندن دوچرخه، عملی و مبتنی بر ماهیچه‌هاست.
• اعمال حرکتی اغلب به صورت عادتی انجام می‌شوند (مثل باز کردن در، نوشتن، راه رفتن) بدون نیاز به تفکر آگاهانه.

2. مرحله تصویری (بازنمایی شمایلی)

• در این مرحله تجربیات به صورت تصاویر ذهنی حفظ می‌شوند.
• کودکی که می‌تواند نقشه مسیر خانه تا فروشگاه را رسم کند، در این مرحله است.
• بزرگسالان نیز می‌توانند تجربیات را به صورت تصاویر ذهنی به یاد بیاورند، مثلاً تصور شعله‌های آتش یا دود.
• برونر معتقد است دانش کلامی بهتر وقتی در قالب تصاویر یا نمودارها ارائه شود، فهمیده می‌شود.

3. مرحله نمادی (بازنمایی نمادی)

• این مرحله شامل استفاده از نظام‌های نمادی اختیاری مانند زبان و علائم ریاضی است.
• زبان مهم‌ترین نظام نمادی است که به انسان امکان می‌دهد تجارب را به صورت نمادین ذخیره و انتقال دهد.
• دانش‌آموزی که می‌تواند نقاشی را کلامی توضیح دهد، در این مرحله است.
• نمادسازی زبان در شکل‌گیری منطق و اندیشیدن بدون تجربه مستقیم اهمیت دارد.
• انسان در تکامل خود ابزارهای حرکتی، نظام‌های علامتی (مثل میکروسکوپ، رادیو) و نهایتاً نظام‌های نمادی (زبان، ریاضیات) را خلق کرده است که به این سه مرحله بازنمایی مرتبط‌اند.

مثال توضیحی: اصل الاکلنگ (تیر تراز)

• کودک خردسال با بازی و عمل در الاکلنگ این اصل را تجربه می‌کند (مرحله حرکتی).
• کودک بزرگ‌تر آن را با نقاشی یا مدل ساده نشان می‌دهد (مرحله تصویری).
• نوجوان یا بزرگسال آن را به زبان، شکل یا فرمول‌های ریاضی توضیح می‌دهد (مرحله نمادی).

توالی و نکات پایانی

• مراحل سه‌گانه به ترتیب حرکتی → تصویری → نمادی طی می‌شوند.
• این مراحل معادل مراحل حسی-حرکتی، عملیات عینی و عملیات صوری پیاژه هستند.
• افراد بزرگسال نیز همچنان از هر سه نوع بازنمایی بهره می‌برند، به ویژه حرفه‌ای‌ها مثل جراحان، ورزشکاران و هنرمندان که به بازنمایی‌های حرکتی یا تصویری نیاز دارند.
• با افزایش سن و تجربه، میزان استفاده از بازنمایی نمادی بیشتر می‌شود.

 برای دسترسی کامل به آزمون آنلاین هوش و استعداد معلمی” کلیک “کنید

جهت خرید سوالات زبان فارسی نگارش و ویرایش دبیری زبان فارسی ” کلیک “ کنید